Հունվարի 20-ը Արցախում նimagesշվում է որպես դատական համակարգի աշխատողների օր: 1918թ. այդ օրն է Արցախի Ազգային խորհուրդը որոշում ընդունել Արցախում հաշտարար դատարաններ ստեղծելու մասին, որոնք գործել են մինչև Արցախի խորհրդայնացումը: Այդ իսկ պատճառով կցանկանայի համառոտ անդրադառնալ Արցախի դատական համակարգին և նրա կարևոր առանձնահատկություններին:
Արցախի Հանրապետության դատական համակարգը փոքր ինչ տարբերվում է Հայաստանի Հանրապետության դատական համակարգիվ: Արցախում գործում է երաստիճան դատական համակարգ` ԼՂՀ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան՝ նստավայրեր ունի ԼՂՀ բոլոր շրջաններում, ԼՂՀ վերաքննիչ դատարանք՝ նստավայարը քաղաք Ստեփանակերտ, և ԼՂՀ Գերագույն դատարան՝ նստավայրը քաղաք Ստեփանակերտ: ԼՂՀ Գերագույն դատարանը բաղկացած է վճռաբեկ պալատից և սահմանադրական պալատից: Գերագույն դատարանը հանդիսանում է ԼՂՀ Գերագույն դատական մարմինը: Այն իրականացնում է սահմանադրական արդարադատություն եւ իր իրավասության սահմաններում վերանայում է ստորադաս դատարանների դատական ակտերը: Գերագույն դատարանն ապահովում է Սահմանադրության գերակայությունը եւ օրենքի միատեսակ կիրառումը: Ի տարբերություն Հայաստանի Հանրապետությունից Արցախի Հանրապետությունում չկան առանձնացված վարչական դատարաններ:
Արցախի Հանրապետությունում իրականացված դատաիրավական բարեփոխումնները երկրում ստեցծեցին միջազգային բոլորfemida-artsakh չափոչոշիչներին համապատասխան դատական համակարգ և Արցախի Հանրապետության քաղաքացին, ինչպես և  ցանկացած երկրի քաղաքացի, կարող է օգտվել միջազգային չափորոշիճներին համապատասխան դատաիրավական մեխանիզմներից՝ իրենց խախտված իրավունքները դատական կարգով պաշտպանելու համար: Հիրավի ողջունելի է, որ Արցախում կարողացան ինքնուրույն՝ առանց որևէ այսպես ասած եվրաօգնության կառուցել և զարգացնել միջազգային բոլոր չափորոշիչներին համապատասխան դատաիրավական համակարգ և արդեն փաստ է, որ Արցախում գործող դատաիրավական մեխանիզմները ոչնչով չի զիջում որոշ ճանաչված երկրերին և միանգամայն համապատասխանում է այսպես ասած եվրաչափանիշներին: Սա ինքնին դժվարին գործ է, քանի որ ոչ բոլոր ճանաչված և նամանավանդ չճանաչված երկրներին է հաջողվում դա կատարել: Վերցնենք հենց Կոսովոյի օրինակը, մինչ այժմ այնտեղ դատական իշխանությունը իրականացվում է Եվրոպական Միության ուղղակի օգնությամբ: Համոզված եմ, որ այդ ջանքերը կգնհատվեն միջազգային հանրության կողմից, չնայած, որ ներկայումս մեր “եվրաբարեկամները” համառորեն չեն ուզում տեսնել դա:

Ինքնին դատական համակարգի և դատական իշխանության կառաուցումը և ամրապնդումը շատ կարևոր քայլ է Արցախի միջազգային ճանաչման ուղիում, քանի որ պետության գոյության կարևոր տարրերից է համարվում պետական իշխանությունը, որի բաղկացուցիչ մասն է կազմում դատական իշխանությունը: Հենց դատական իշխանության ամուր հիմքերը թույլ են տալիս կառուցել իրավական պետություն և քաղաքացիական հասարակություն: Այդ հիմքերը արդեն դրված են ու համոզված եմ, որ ապագայում մենք կունենանք բարեկեցիկ և ամուր երկիր: Միանգամայն ողջունելի է, որ ներկայումս պետական իշխանությունները չեն բավարարվում ձեռք բերվածով և կատարվում է նորանոր բարեփոխումներ դատական համակարգը ավելի ամրապնդելու և զարգացնելու համար:

Advertisements